Dwie ostatnie dekadyto czas, gdy globalna gospodarka rozwijała się w oparciu o procesy cyfryzacji.Niestety, pod względem poziomu i tempa postępu w tym zakresie Polska ustępujejeszcze wielu krajom UE – świadczy o tymchoćby dalekie 23. miejsce Polski na liście rankingowej Komisji Europejskiej. Niemniejjednak cyfrowe technologie, niegdyś dostępne dla wybranych sektorów dzisiajstały się dla wszystkich powszechne, także u nas. Dzięki nim zaszły już istotnezmiany dotyczące m.in. organizacji pracy, jej charakteru, konsumpcję dóbr iusług, produkcji, edukacji, rekrutacji pracowników. W bardzo dużej mierzeprzyczyniła się do nich pandemia koronawirusa. Cyfrowa transformacja modyfikujeoczekiwania zarówno pracodawców, jak i pracowników.

Wskazują na to choćby wyniki badań przeprowadzonych przezPCW. W ciągu 5-6 lat bardzo istotnie rynek pracy w Polsce – zdaniem ponadpołowy badanych – zmieni się pod wpływem przede wszystkim postęputechnologicznego. Blisko połowa pracujących osób oczekuje już dzisiaj pracyzdalnej lub hybrydowej. I jak wskazuje ten raport większość pracujących Polakównie obawia się tempa zmian. Jest przekonana o ich nieuchronności.

Rynek robotów to też cyfryzacja, automatyka. MiędzynarodowaFederacja Robotyki (IFR) przedstawiając ostanie wyniki ich sprzedaży uplasowałaPolskę w grupie 15 państw najwięcej kupujących. Co to oznacza dla rynku pracy?

Wszystko wskazuje na to, że więcej będziemy potrzebowaćpracowników z umiejętnościami informatycznymi, cyfrowymi, z umiejętnościamiobsługi i serwisowania robotów oraz specjalistycznych zautomatyzowanych maszyn.Ale więcej też będziemy się uczyć.

Postęp technologiczny przekłada się na chęć wśródpracowników dalszego uczenia i szkolenia. – Obserwujemy wielką potrzebę ludzipracujących do podnoszenia swoich kwalifikacji. Dysponujemy Krajowym FunduszemSzkoleniowym, który – niestety – w pełni nie zaspakaja wszystkich potrzeb tychosób. Na początku roku mieliśmy przyznane na ten cel 750.000 zł, a aplikacjiprzyjęliśmy na kwotę ponad 3 mln. Tylu było chętnych – mówi nam Anna Subda,dyrektor Powiatowego Urzędu Pracy w Koninie. Podobnie zresztą przedstawiała sięsytuacja w Agencji Rozwoju Regionalnego, która także prowadziła nabór wnioskówna dofinansowanie do szkoleń z listy Bazy Usług Rozwojowych. – Ludzie widząc,jak zmienia się środowisko pracy, chcą się uczyć i to niezależnie od wieku –twierdzi Anna Subda.

Niezwykle istotneznaczenie dla przyszłego, ale także już obecnego rynku pracy ma transformacjaenergetyczna. Odchodzenie od spalania węgla w celu wytwarzania energii stałosię już faktem. Koniec roku 2029 – to wyłączenie ostatniego już bloku tj. blokuElektrowni Pątnów II – przypomnijmy, że zapisane jest to w strategii ZE PAKS.A. Zgodnie z tymi zapisami, ale i także ze strategią rozwoju województwawielkopolskiego do 2030 roku gospodarka nasza będzie nadal oparta na energii,ale już nie węglowej, a odnawialnej, która będzie miała swoje źródła w słońcu,wietrze i geotermii.

W konsekwencji tych zmian Fundacja Instrat opracowała raportpt.: „Transformacja energetyczna a miejsca pracy”. Wynika jednoznacznie zniego, że w związku ze zmianą źródła wytwarzania energii przewidywany jestwzrost zatrudnienia w nowym sektorze, który w pełni skompensuje spadek liczbypracowników branży węgla brunatnego. – Wynika to z faktu rozbudowywania mocyzainstalowanych odnawialnych źródeł energii, które w porównaniu z energetykąkonwencjonalną posiadają znacznie większy potencjał na kreowanie nowych miejscpracy, które utrzymują się w długim terminie – czytamy w opracowaniu. A czy wnowo powstającej branży OZE zostaną zatrudnieni pracownicy, którzy zwolniąstanowiska związane z sektorem węglowym? Będzie to – jak wskazuje raport – dużewyzwanie by wyposażyć i dostosować umiejętności zwalnianych pracowników donowego środowiska pracy. Jeśli to się nie powiedzie to wolne miejsca pracy,niestety, wypełnią napływowi pracownicy.

Aby tak się nie stałoopracowany jest (częściowo już realizowany) plan interwencyjny w ramachsprawiedliwej transformacji, by złagodzić negatywne skutki przeobrażenia sięregionalnej gospodarki energetycznej.

W celu przygotowania Wielkopolski Wschodniej (któracharakteryzuje się przeciętną pozycją rozwojową) do szerokiego i głębokiegoprocesu transformacji całej gospodarki lokalnej w maju br. zaprezentowano takżeekspertyzę pt. Czasoprzestrzenna analiza zmian lokalnego rynku pracy podregionukonińskiego w konsekwencji sprawiedliwej transformacji.

Wynika z niej, że wdziałaniach interwencyjnych dla poprawy rynku pracy należy uwzględnić m.in.spadek liczby ludności w regionie, a dokładniej spadek liczby osób bardzomłodych (przedprodukcyjnych) przy jednoczesnym wzroście liczby osób starszych(poprodukcyjnych).

Warto także zwrócić uwagę na pozytywne wnioski wynikające ztego opracowania. Po pierwsze. jest nią rosnąca liczba rejestrujących siępodmiotów gospodarczych. Po drugie, zdecydowanie przeważająca liczbapowstających podmiotów gospodarczych w stosunku do liczby likwidujących siępodmiotów. Szczególnie cenna dla nas jest także rosnąca aktywność małych iśrednich przedsiębiorstw, osób fizycznych rozpoczynających działalnośćgospodarczą. Jest to niewątpliwie wyznacznik poziomu przedsiębiorczościobszarów zdominowanych przez sektor górniczo-energetyczny. Zatem czas nakolejne kroki.

– Istotny wpływ nakształtowanie się rynku pracy prócz wymienianych już czynników takich jak:postępujący rozwój technologii, cyfryzacji, problemy demograficzne, będziemiało przede wszystkim ukierunkowanie globalnej gospodarki na osiągnięcieneutralności klimatycznej. W związku z tym z pewnością wzrośnie popyt na zawodyzwiązane z ochroną środowiska czy zdrowym stylem życia. I to także w naszymregionie – uważa Anna Biegasiewicz, z-ca dyrektora konińskiego PUP-u. Wymieniarównież listę konkretnych zawodów, które w najbliższej przyszłości (ale takżejuż dzisiaj) będą najbardziej pożądane na rynku pracy. Grupę tworzą: logistycy,specjaliści IT, programiści, automatycy obsługujący roboty, specjalności branżymedycznej, w tym przede wszystkim lekarze, rzemieślnicy, wysoko wykwalifikowanirobotnicy, edukatorzy postaw ekologicznych.

Dalej pytamy: czy na te zawodowe specjalizacje będziezapotrzebowanie w naszym regionie? Jak twierdzi Anna Subda już widać dzisiaj,że miejsce zamieszkania pracowników, nie musi się pokrywać terytorialnie zrynkiem pracy. Oznacza to, że upowszechnia się praca zdalna i hybrydowa. Tenproces jest nieuchronny. Znaczny udział w nim niezaprzeczalnie ma trwającapandemia. Pracownik IT, automatyk, ale także trener personalny wykonuje jużdzisiaj taką pracę. A jakże popularne stały się wszelkiego rodzaju szkolenia,konferencje on-line. Cały czas doskonalone są metody i formy zdalnegonauczania.

– W tak szybko przeobrażającym się środowisku pracy należyjuż dzisiaj ukierunkować się na rozwijanie konkretnych kompetencji – zwracauwagę dyrektor Subda. – Szczególne znaczenie w karierze zawodowej będą miały takiekompetencje jak: odpowiedzialność, chęć do nauki, samodyscyplina, zdolnościadaptacyjne, inicjatywa, umiejętności komunikacyjne, szacunek do pomysłówinnych, umiejętności organizacyjne. Ale także odporność na stres.

Jak widać rynek pracy przeobraża się i przybiera dośćszybkie tempo zmian. Dotyczy to globalnej przestrzeni. Ale my żyjemy tu, wWielkopolsce Wschodniej – regionie jakże znakomicie ukształtowanym przeznaturę. Pewnie wielu nam tego zazdrości. Niestety, tu gdzie mieszkamy przyszłonam się zmierzyć z przeciętnym poziomem rozwoju, z migracją młodzieży, którapragnie realizować się zawodowo w dużych, atrakcyjnych gospodarczo ośrodkach.Ale przede wszystkim zaczyna dominować strach przed negatywnymi skutkamiodchodzenia od spalania węgla w elektroenergetyce. Liczymy na sprawiedliwątransformację, na duże pieniądze z Funduszu Sprawiedliwej Transformacji, którenam pomogą. Jesteśmy przecież niekwestionowanym liderem sprawiedliwejtransformacji w Polsce. Mamy szansę jakiej dotąd nie było na rozwój gospodarczyregionu, a on przecież determinuje rynek pracy! Czy uda nam się stworzyćatrakcyjne miejsca pracy, czy atrakcyjne ich warunki zatrzymają tutaj naszedzieci i wnuki? Czy wykorzystamy tę ostatnią szansę? Póki co solidnie sięprzygotowujemy!