Dla większościmieszkańców powiatu konińskiego Skulsk to niewielka wioska leżąca „gdzieś tamhen, hen” na obrzeżach naszego regionu. Jak się jednak okazuje, na pozór niczymnie wyróżniająca się miejscowość kryje w sobie nie tylko bogatą historię, alenawet smakowite kąski towarzysko-obyczajowe, jak chociażby koncert radiowy zWiednia, na który mieszkańcy wykupili bilety, a który okazał się zwykłymoszustwem. Kto wie, czy wydarzenia te i inne wydostałyby się z mrokówzapomnienia, gdyby nie pasjonat Tomasz Jaskulski, który od kilku lat zajmujesię „rozgrzebywaniem” tajemnic Skulska i okolic. I co najważniejsze – robi toniezwykle skutecznie!

– Na początekchciałabym się dowiedzieć o Panu? Czy jest Pan rdzennym mieszkańcem Skulska?

– Urodziłem się w Skulsku i nie wyobrażam sobie innegomiejsca do życia. Moi przodkowie ze strony ojca związani byli z okolicamiKleczewa. Pierwsze udokumentowane informacje na ten temat pochodzą z 17września 1797 r. Wtedy w Jabłonce urodził się Piotr Jaskulski, mój 3xpradziadek. Był włodarzem w majątkach Nieborzyn oraz Jabłonka. DziadekWładysław przyszedł na świat w Dzierżysławiu w gminie Skulska Wieś. Brał udziałw wojnie polsko-bolszewickiej w 1920 roku. Z babcią Wiktorią zamieszkali wMniszkach. Stąd już tylko mały krok do Skulska. Z dokumentów związanych zrodziną ze strony ojca, wynika, że wybranki serca moich przodków to byłyAgnieszki. Również pielęgnuję tę tradycję, gdyż moja wspaniała żona toAgnieszka.

Mój pradziadek ze strony mamy, Tomasz, poślubił Elżbietęz Sierakowskich z Warzymowa. Zamieszkali w wsi Piaski, które teraz są jedną zulic Skulska. Mieli ośmioro dzieci, w tym moją prababcię Stanisławę, którawyszła z Józefa Kaczmarkowskiego. Dziadek Wojciech przed wojną należał do TGSokół w Skulsku. Był żołnierzem kampanii wrześniowej.

– Kiedy zrodziła sięw Panu pasja do odkrywania historii tej miejscowości i okolic?

– Na II roku studiów historycznych, podczas zajęćproseminaryjnych u dr. hab. Dariusza Karczewskiego, profesora UKW w Bydgoszczy dowiedziałemsię o istnieniu transumptu dokumentu lokacyjnego Skulska na prawie magdeburskimw roku 1409. Do naszych czasów zachował się jako uwierzytelniona kopiaostatniego króla Polski Stanisława Augusta Poniatowskiego, powstała w 1793 roku.Na bazie tego dokumentu obroniłem pracę magisterską „Dzieje Skulska do XVI w”.W 2009, będąc instruktorem w WTZ Fundacji Mielnica w Mielnicy Dużej, pracowałemprzy redagowaniu „Echo Skulska”. W tym czasie związałem się z Towarzystwem Promocjii Rozwoju Ziemi Skulskiej, które powstało w 2005 roku. Poza tym jak sięczłowiek nazywa się Jaskulski i mieszka w Skulsku, to nie ma siły – musi miećgo w sercu.

– Z informacji, którepublikuje Pan na FB Jaskulski historycznie wynika, że Ziemia Skulska kryjewiele tajemnic? Które z nich wzbudziły w Panu największą ciekawość?

– Fascynującym dla mnie tematem jest zamieszkująca Skulskdo II wojny światowej społeczność żydowska. Historia skulskich Żydów sięgadrugiej połowy XVIII wieku. Od lat próbuję odszukać fotografii skulskiejsynagogi. Została ona zniszczona przez Niemców, którzy wnętrze zdewastowaliprzy użyciu siekier. Stało się 14 września 1939 roku, w żydowski Nowy Rok (Roszha-Szana). Tutaj na ulicy Konińskiej Żydzi gromadzili się w synagodze, obokktórej mieściła się mykwa i dom rabina, zmarłych grzebali na swoim cmentarzu.Bardzo ciekawi mnie funkcjonowanie na przestrzeni lat skulskiej gminyżydowskiej, jej przywódców duchowych czy relacji z chrześcijańskimimieszkańcami Skulska. Jedni i drudzy przez okres istnienia Królestwa Kongresowego,żyli w cieniu granicznego słupa, które w rdzenną ziemię polską wbili zaborcypruscy i rosyjscy. Skulsk w tym czasie był miasteczkiem przygranicznym, bozaledwie 3 km od niego przebiegała granica między wspomnianym KrólestwemKongresowym a Wielkim Księstwem Poznańskim. Nie wszyscy mogli osiedlać się wtakich przygranicznych ośrodkach, jak choćby Ejzyk Morgerstern, rabin w latach1861-1898, który aby zamieszkać w Skulsku wraz z rodziną musiał uzyskaćpozwolenie władz carskich na osiedlenie.

W 1927 szerokim echem odbił się zorganizowany przez mieszkańców Skulska Izraela Nasielskiego, Mojsie Radziejewskiego iAbrama Czerniaka, koncert radiowy w remizie strażackiej. Organizatorzy zapewniali, że dziękiprzywiezionemu z Warszawy radiu, będzie można posłuchać muzyki z Wiednia,Paryża czy Londynu i będzie ona na wysokim poziomie artystycznym. Po wykupieniubiletów, publiczności ukazała się, że scena zasłonięta jest kurtyną, za którejdobiegały dość dziwne dźwiękimuzyki. Po osunięciu kotary przezosoby z widowni, zgromadzonym ukazał sięwidok nie radia lecz kataryniarza, grającego na katarynce. Z pewnością długo dyskutowano w Skulsku o tym ,,koncercie” i jego pomysłodawcach.

– Jak udaje się Panupozyskiwać tak interesujące materiały i zdjęcia.

– Staram się wejść w posiadanie książek, w którychznajduje się chociaż mała wzmianka w Skulsku. Z pomocą przychodzą równieżbiblioteki cyfrowe. Przy zbieraniu materiałów do książki, poznałem KazimierzaKarnkowskiego, syna właściciela majątku ziemskiego Paniewo. Od niego otrzymałemmnóstwo cennych materiałów, obrazujących życie rodziny Karnkowskich oraz ichmajątku ziemskiego. Bogatą bazę faktograficzną, stanowią zbiory Izby Pamięci.Każda najmniejsza wzmianka odszukana choćby w prasie przedwojennej, powoduje szybszebicie serca i skłania do dalszego poszukiwania. W tym miejscu chciałbympodziękować mojej żonie i córkom za cierpliwość i wyrozumiałość dla mojejpasji.

– Dziękuję zarozmowę.