Jubileusz jakich mało. 685 lat Turku w niezwykłej oprawie

W sobotę, 25 kwietnia, czyli dokładnie 685 lat po nadaniu praw miejskich Turkowi w 1341 roku na zamku w Uniejowie, w kinie Tur odbyła się uroczysta gala jubileuszowa. Było to wydarzenie wyjątkowe – łączące historię, refleksję i nowoczesną formę opowieści o mieście, które – jak podkreślano wielokrotnie – tworzą przede wszystkim ludzie.

Uroczystość poprowadzili Joanna Misiak-Kędziora, wiceburmistrz Turku, oraz dziennikarz Rafał Witkowski. Od pierwszych chwil było jasne, że nie będzie to typowa gala rocznicowa. Centralnym punktem programu była słowno-muzyczna opowieść o dziejach miasta, ukazująca jego rozwój – od średniowiecznych początków, przez czasy przemysłowego rozkwitu, aż po współczesność.

Burmistrz Romuald Antosik, pełniący urząd od 2014 roku, postawił na nietuzinkowe wystąpienie, w którym historię miasta przedstawił z humorem i dystansem.

– 685 lat to piękny wiek. Można powiedzieć, że Turek jest w doskonałej formie – choć ma już swoje doświadczenie, a jak wiemy, doświadczenie to coś, czego nie da się kupić… chyba że w jednej z 27 karczm, które działały u nas już w XV wieku – mówił, przywołując barwne fakty z przeszłości miasta.

Burmistrz przypomniał także o najważniejszych momentach historii – od pierwszej wzmianki z 1136 roku o osadzie Turcoviensis, przez lokację miasta 25 kwietnia 1341 roku przez arcybiskupa Janisława, po trudne czasy wojen i odbudowy. Podkreślał, że mimo przeciwności Turek zawsze potrafił się podnieść. – Bo Turek to miasto ludzi, którzy się nie poddają – zaznaczył, wymieniając tych największych, jak Henoch Henryk Glicenstein, którego rzeźby wciąż zdobią największe galerie Nowego Jorku, generał Mieczysław Smorawiński, Włodzimierz Pietrzak – powstaniec warszawski, a także generał Składkowski i Wincenty Milewski, Franciszek Stawicki czy księża Jędrzejewski, Orzechowski, Florczak.

Ważnym elementem gali były panele dyskusyjne, które pozwoliły spojrzeć na miasto z różnych perspektyw. W panelu historycznym udział wzięli: Beata Grzelka – nauczycielka historii, regionalistka i recenzentka opracowań dotyczących Turku, Bartosz Stachowiak – dyrektor Muzeum Miasta Turku im. Józefa Mehoffera oraz Andrzej Jarek – wieloletni redaktor naczelny „Echa Turku”.

Beata Grzelka zwróciła uwagę na kluczowe znaczenie aktu lokacyjnego.

– To właśnie 25 kwietnia 1341 roku dało podstawy do dalszego rozwoju miasta – własne władze, herb, możliwość stanowienia prawa – mówiła. Z kolei Bartosz Stachowiak przybliżył życie codzienne dawnych mieszkańców, wskazując na znaczenie dwóch centrów miasta – placu targowego i kościelnego – wokół których rozwijał się handel, rzemiosło i życie społeczne.

Szczególne zainteresowanie wzbudziła wypowiedź Andrzeja Jarka, który spojrzał na historię miasta z szerszej perspektywy.

– Chyba najciekawszą i dla mnie zaskakującą rzeczą jest umiejętność korzystania z różnych ‘rent. Pierwsza to renta demokracji – w latach 90. trafili się ludzie, którzy potrafili wznieść się ponad plemienne podziały i sprostać wyzwaniom. Mam tu na myśli pana Marczewskiego, Czaplę czy pana Antosika (burmistrzowie – przyp. autora). Druga to renta ludzi – znaleźliśmy przedsiębiorców, którzy w trudnych czasach nie pozwolili, by miasto upadło gospodarczo – wyjaśniał.

W panelu gospodarczym uczestniczyli przedstawiciele kluczowych firm regionu: Maciej Nietopiel – wiceprezes Zarządu ZE PAK S.A., Leszek Piślewski – dyrektor generalny Mleczarni Turek, Antoni Karolak – właściciel firmy EK Elektrokabel Karolak i Synowie. Dyskusja dotyczyła rozwoju lokalnej przedsiębiorczości, łączenia tradycji z nowoczesnością oraz wyzwań współczesnej gospodarki. Dzięki temu poznaliśmy czasem nieznane, a niekiedy bardzo istotne fakty związane z rozwojem przemysłu – np., że to właśnie z Turku – z mleczarni Turek – wyszedł na całą Polskę pierwszy serek pleśniowy, który ma wyjątkowy smak i bije na głowę francuskie sery, tu też narodził się zwyczaj grillowania tego przysmaku. Z kolei Maciej Nietopiel zwrócił uwagę, że w tym samym miejscu, zastępując elektrownię węglową, powstaje obecnie gazowa. I o ile poprzedniczka nosiła nazwę Adamów, to powstająca nazywana jest elektrownią Turek, by mocno nawiązać do miejsca, które ma taką tradycję. Antoni Karolak, to przedstawiciel już nowego pokolenia przedsiębiorców miasta, która właśnie obchodzi 43. rocznicę istnienia. Obecnie zatrudnia ponad 250 ludzi, dając produkcję wartą blisko 750 mln zł, co oznacza, że na jednego zatrudnionego wynosi to 3 mln brutto. Kable Karolaków znajdują się na rynkach całego świata.

Panel samorządowy był z kolei spotkaniem trzech burmistrzów, którzy na przestrzeni lat kształtowali rozwój miasta: Marian Marczewski – burmistrz Turku w latach 1998-2001, Zdzisław Czapla – burmistrz w latach 2002-2014, Romuald Antosik – burmistrz od 2014 roku. Rozmowa była podsumowaniem przemian zachodzących w mieście oraz próbą wskazania kierunków jego dalszego rozwoju.

Podczas gali wręczono po raz pierwszy nagrodę „Turkowski Kompas”, która trafiła właśnie do tych trzech samorządowców – za wyznaczanie kierunków rozwoju Turku i realny wpływ na jego współczesny kształt.

Niezwykle ważnym i najbardziej poruszającym elementem wieczoru był spektakl przygotowany przez Teatr Szpilka ze Szkoły Podstawowej nr 1, działający pod kierunkiem Aldony Piwońskiej i Izabeli Jesionowskiej. Na scenie pojawił się także duet Oksana Zenel i Adam Rosiak, których przygotowała Aneta Janiak z turkowskiej Piątki. Podziękowano także Janowi Pięcie z SP 4 oraz Rafałowi Nawrotowi z Turkowskiego muzeum. Z kolei plastyczny wkład w przedsięwzięcie wniosła Katarzyna Cieślak z Miejskiego Domu Kultury.

Było to prawdziwie przepiękne widowisko, które w nowoczesnej formie opowiedziało historię Turku – od średniowiecznych początków, przez rozwój włókiennictwa zapoczątkowany przez osadników z Saksonii, działalność Spółdzielni Tkaczy i Zakładów „Miranda”, aż po współczesne inwestycje, takie jak Geotermia Turek. Spektakl zachwycił nie tylko grą młodych aktorów, ale także wykorzystaniem nowoczesnych środków wyrazu – na ekranie pojawiały się wizualizacje tworzone przy użyciu sztucznej inteligencji, ukazujące przemiany miasta na przestrzeni lat. W tej artystycznej podróży nie zabrakło również odniesień do Józefa Mehoffera i jego wkładu w dziedzictwo kulturowe Turku.  Gala była nie tylko świętem historii, ale przede wszystkim ludzi – tych, którzy przez wieki budowali miasto i tych, którzy robią to dziś. Jak podkreślano wielokrotnie – Turek to nie tylko daty i wydarzenia, ale wspólnota, która wciąż pisze swoją historię.

Taki jubileusz sprowadził do Turku wielu znakomitych gości, między innymi przybyli posłowie: Ryszard Bartosik, Michał Kołodziejczak i Tomasz Nowak, odwiedziła Turek również delegacja miasta Troki, z którą podpisano w tym uroczystym dniu umowę o współpracy, przybył również Robert Gajda – wiceprezes Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który zapowiedział już finansowe wsparcie trzeciego odwiertu geotermalnego w Turku, był również starosta kaliski Adam Kłysz i nie mogło zabraknąć wójtów i burmistrzów gmin powiatu tureckiego, w imieniu których życzenia składała Ewelina Piwońska-Kubiak oraz radnej sejmiku Anny Majdy, związanej z Turkiem zawodowo i… – jak sama mówiła – PIT-em.

ika