Ekshumacja dwóch grobów z czasów II wojny światowej – Władysławy Romały i nieznanego Polaka zamordowanego w 1944 roku – przeprowadzona zostanie na terenie gminy Krzymów. Urząd otrzymał na ten cel pieniądze od wojewody, która tym samym powierzyła gminie Krzymów opiekę nad grobami i cmentarzami wojenny znajdującymi się na jej terenie.

W 2026 roku na opiekę nad cmentarzami wojennymi gmina Krzymów otrzymała 47 tysięcy zł. – Za te pieniądze będziemy mogli przeprowadzić ekshumacje. Są wskazane groby znajdujące się na prywatnych posesjach. Trwają rozmowy nie tylko urzędem wojewódzkim, ale również z księdzem proboszczem, żebyśmy mogli ekshumować i przygotować grobowce na cmentarzu w Krzymowie. Otrzymaliśmy na to środki i na opiekę nad nimi – mówiła podczas sesji Rady Gminy Krzymów wójt Danuta Mazur.

W tym roku wojewoda wielkopolska powierzyła gminie Krzymów opiekę nad grobami i cmentarzami wojenny znajdującymi się na jej terenie. Wskazała też przeprowadzenie ekshumacji grobu Władysławy Romały z II wojny światowej, położonego na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Starych Paprockich Holendrach oraz grobu nieznanego Polaka zamordowanego w 1944 r. znajdującego się w lesie w Bolesławowie. Gmina ma także na cmentarzu parafialnym w Krzymowie dla szczątków ekshumowanych przygotować nowe groby wojenne z nagrobkiem z podwójną stelą. Obowiązkiem urzędu będzie także utrzymywanie ich w czystości i porządku, stała konserwacja wraz z ich otoczeniem, w tym dbanie o związaną z nimi roślinność w ciągu całego roku. Przynajmniej dwa razy w roku (wiosną i jesienią) powinien wykonany zostać przegląd stanu technicznego oraz sporządzona dokumentacja fotograficzna grobów i cmentarzy wojennych położonych na terenie gminy oraz udostępnienie na żądanie wojewodzie pisemnych wyjaśnień z przeprowadzonych przeglądów. Jeśli doszłoby do jakiejkolwiek dewastacji grobów bądź cmentarzy wojennych – obowiązkiem gminy będzie niezwłoczne zawiadomienie o tym wojewody oraz podjęcie innych działań, w tym przede wszystkim powiadomienie organów ścigania i konserwatora zabytków oraz ubieganie się o dochodzenie odszkodowania. Gmina będzie też miała obowiązek prowadzić ewidencję tych miejsc na swoim terenie, a także imiennego spisu pochowanych w grobach wojennych, w tym dokonywanie wpisu według danych otrzymanych z Zarządu Głównego Polskiego Czerwonego Krzyża.

Przejęcie obowiązku opieki nad grobami wojennymi to dla gminy Krzymów nowy temat. O terminie ekshumacji na razie nie ma jeszcze mowy. Najpierw przeprowadzone zostaną wszelkie procedury konieczne w takich przypadkach. Gmina ma na to czas do końca roku.

Przypomnijmy, że w 2024 roku w Turach, w gminie Kościelec, przeprowadzona została ekshumacja ofiar rozstrzelanych w miejscowym lesie w 1940 roku przez hitlerowców. Prace ekshumacyjne w mogile prowadzili eksperci Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie oraz Instytut Pamięci Narodowej w Poznaniu. Jednym ze zidentyfikowanych był mieszkaniec gminy Krzymów. W ubiegłym roku odbyło się kilka spotkań w sprawie ponownego pochowania ekshumowanych ofiar wojny w tym samym miejscu, czyli w Turach. Wojewoda nie zgodziła się na to.